Toaleta przeciwodleżynowa

toaleta_przeciwodlezynowaOdleżyna to miejscowa martwica tkanek przylegających do wypukłych części układu kostnego. Martwe tkanki charakteryzują się żółtym, brązowym i czarnym zabarwieniem. Powstaje w wyniku miejscowego niedokrwienia, spowodowanego zbyt długim uciskiem na naczynia tętnicze i żylne.  Zazwyczaj powstają w miejscach, w których ciało styka się z podłożem, dlatego do najbardziej narażonych należą okolice:

  • kości krzyżowej
  • kości ogonowej
  • pośladków
  • pięt
  • bioder
  • ramion
  • kostek
  • kolan

Najczęściej atakują one pacjentów obłożnie chorych, bądź nieprzytomnych, a także po urazach wielonarządowych, zwłaszcza z porażeniem kończyn. Ciało osoby leżącej lub siedzącej wywiera ucisk na podłoże (materac, poduszkę). Ucisk zatrzymuje przepływ krwi w skórze. W związku z zaburzoną przemianą materii, dochodzi do zatrzymania toksyn. Niedotlenione, a na dodatek przepełnione niewydalonymi toksynami komórki obumierają.
Powtarzające się okresy ucisku stają się przyczyną zmian zapalnych w tkankach, prowadząc w efekcie do martwicy i wytworzenia odleżyn. U zdrowego człowieka ucisk powoduje uczucie  niewygody poprzez czuciowe zakończenia nerwowe, co prowadzi do podświadomej zmiany pozycji ciała, usuwającej ucisk. Po urazie rdzenia (z towarzyszącymi mu porażeniami) pacjent nie doświadcza niewygody, zatem brak jest czynnika ostrzegawczego.

Odleżyny można podzielić na 5 stopni.

  • STOPIEŃ I – Blednące zaczerwienienie, rumień, skóra nie  jest  uszkodzona. Lekki ucisk palca  powoduje zblednięcie tego zaczerwienienia, co wskazuje, że mikrokrążenie nie jest jeszcze zatrzymane i uszkodzone.
  • STOPIEŃ II – Nieblednące, powiększające się zaczerwienienie, powierzchowna nadżerka, tkanka twarda w dotyku.Po zakończeniu ucisku  rumień nie ustępuje, może pojawić się powierzchniowy obrzęk, otarcie, przerwanie ciągłości naskórka i pęcherze, zwykle towarzyszy temu ból.
  • STOPIEŃ III – Głębokie uszkodzenie pełnej grubości skóry do granicy z tkanką podskórną. Widoczne głębokie ubytki tkanki, rana otoczona jest rumieniem i obrzękiem, brzegi rany są dobrze odgraniczone, dno rany może być wypełnione żółtymi masami rozpadających się tkanek lub czerwoną ziarniną. Uszkodzone tkanki znajdują się poniżej zakończeń nerwowych, stąd zwykle nie są bolesne.
  • STOPIEŃ IV – Uszkodzenie rozpościera się w stronę tłuszczowej tkanki podskórnej, dochodzi do kości, występuje martwica* z odczynem zapalnym kości i odczynowym zapaleniem stawów, widoczna obumarła tkanka. Brzeg odleżyny jest raczej dobrze odgraniczony, lecz martwica obejmuje także otaczające ją warstwy skóry, dno może być pokryte czarną martwicą.
  • STOPIEŃ V – Zaawansowana martwica rozpościera się w stronę powięzi i mięśni – stan ogólnego zakażenia – sepsa**. W raniesą rozpadające się masy tkanek i czarna martwica.

* martwica – miejscowa śmierć narządu, jego fragmentu lub tkanki w żywym organizmie

**sepsa  – (zatrucie krwi) spowodowane jest zakażeniem całego organizmu, zaczyna się wysoką gorączką, bólami rąk i nóg, osłabieniem. W szybkim tempie dochodzi do zakażenia całego organizmu.

Pielęgniarki pomagają w wykonaniu codziennej toalety przeciwodleżynowej, która polega na przemyciu chorobowo zmienionej skóry. Następnie po umyciu  jeśli skóra jest nadmiernie sucha stosuje się oliwkę  lub 0.5% krem propolisowy. Miejsca narażone są delikatnie oklepywane w celu poprawienia ukrwienia. Celem pielęgnacji skóry jest utrzymanie jej elastyczności i suchości.